Homo erectus gebruikte vuur doelbewust — 700.000 jaar eerder dan gedacht

Het vermogen om vuur te beheersen markeert een keerpunt in de mensheidsgeschiedenis. Onderzoekers hebben dit moment nu aanzienlijk verder teruggezet dan tot nu toe werd aangenomen. Spaanse wetenschappers ontdekten resten van vuurplaatsen in Zuid-Afrika, die aantonen dat de Homo erectus al 1,8 miljoen jaar geleden vuur gebruikte – ongeveer 700.000 jaar eerder dan eerdere studies vermoedden.

De onderzoeken tonen een genuanceerder beeld: Homo erectus was niet in staat om vuur zelf aan te steken. In plaats daarvan ging het om een "opportunistisch" gebruik. Wanneer blikseminslagen of natuurlijke branden vlammen veroorzaakten, wisten onze voorouders deze doelbewust in te zetten. Ze leerden de branden te manipuleren, in stand te houden en voor hun doeleinden bruikbaar te maken.

Nauwkeurige datering door moderne methoden

De datering slaagde door middel van een niet-invasieve analysemethode die op luminescentie is gebaseerd. Deze techniek maakt het mogelijk om de ouderdom van sedimenten nauwkeurig te bepalen zonder archeologische vondsten te beschadigen. De resultaten wijzen erop dat Homo erectus tussen 1,07 en 1,79 miljoen jaar geleden herhaaldelijk en systematisch vuur manipuleerde.

De betekenis van deze ontdekking ligt in het inzicht dat de beheersing van vuur niet plotseling ontstond, maar zich over honderdduizenden jaren ontwikkelde. Aanvankelijk gebruikten onze voorouders toevallig ontstane vlammen, voordat zij later leerden vuur zelf aan te steken. Deze kennis bood enorme voordelen: warmtebescherming, kookfunctionaliteit, bescherming tegen roofdieren en sociale bijeenkomsten werden mogelijk. De vondsten in Zuid-Afrika documenteren een beslissende stap in deze evolutionaire ontwikkeling.